نجیب الرحمن شمال:نکاتی پیرامون زبان مادری واهمیت آن درجامعه

Ns

نوشته : نجیب الرحمن شمال

   18 اکتوبر 2020 / مطابق 29 میزان 1399

چند روز قبل در صفحه فیسبوک خود مطلب کوتاهی درمورد زبان به این شرح نوشتم : “زبان وسیله تکلم، صحبت ، افهام و تفهیم و زمینه ساز عشق ،دوستی ومحبت میان انسانهاست. از آن منحیث سلاح کشنده علیه یکدیگر استفاده نکرده، به زبانهای یکدیگرحرمت وحیثیت قایل شوید. انسانم آرزوست.” از آنجاییکه شرایط داخلی کشورما در این اواخر خیلی سر درگم وقابل نگرانی برای همه مردم ما شده واز جانبی هم حلقات واشخاص معلوم الحال به اشاره دشمن – میخواهند آتش دشمنی را میان اقوام کشورما دامن بزنند، آن تذکار کوتاه من در مورد زبان مورد توجه تعدادی زیادی از دوستان قرار گرفته و آرزو نموده بودند تا من چیزهای بیشتری در مورد زبان های مختلف و روابط اقوام درکشورما بنویسم ، تا از یکطرف موضعگیری خود را دراینمورد بیشتر روشن بسازم واز جانبی هم شاید نظریات ناچیز من مورد استفاده مردم ما وبخصوص جوانان عزیزکشور ما قرارگیرد. بلی، دوستان عزیزم حق به جانب بودند ومن هم با میسرشدن این فرصت خواستم تا درمورد زبان وبخصوص زبان مادری انسانها چند کلمه بیشتربنویسم. علاوه بر حرف هاییکه دربالا دراینمورد نوشته بودم ، میخواهم بگویم که زبان یکی از مهمترین وسیله های تآمین ارتباط میان انسانها، رشد کلتور وفرهنگ آنها، تاریخ و مبارزات مردم ،انعکاس دهنده رسوم وعنعنات مردم ودر بعضی از حالات حتی دشمن انسانها هم بوده میتواند- مانند زبان خشم وخشونت. اما، ما منحیث اشخاصی که در قرن بیست ویکم زنده گی کرده واز نعمت سواد وشمعه یی از امکانات و تکنالوژی عصرحاضر بهره مند شده ایم ،باید درمورد زبان هرقوم و ملیت کمی اگاهی داشته و به زبان دیگران اهمیت قایل شویم، تا زبان ما را حرمت کنند. انسانهاییکه امروز بخاطراعمار یک جامعه مترقی و دموکراتیک مبارزه میکنند – اولترازهمه باید عاری از هرنوع تنگ نظری و تعصبات قومی و زبانی باشند. دریک جامعه مترقی وپیشرفته که شعار آن رفاه و آسایش انسانهای همان جامعه است، در کنار سایر حقوق و امتیازات، داشتن زبان مادری، تسلط و حق تکلم وحتی تدریس به زبان مادری یکی از حقوق برجسته همه اقوام مختلف آن جامعه میباشد که انسان توسط همان زبان مادری خود درغنامندی کلتور،فرهنگ و عنعنات خود جد وجهد مینماید. موجودیت زبانهای مختلف، بخصوص در کشورهای دارای چندین ملیت و اقوام مختلف هرگزبرای سایر اقوام وملیت ها مشکل زا نبوده ، بلکه زبانها ولهجه های مختلف در این چنین جوامع باعث زیبایی وشگوفایی آن جوامع میگردند. همچنان موجودیت زبانهای متعدد با لهجه های متنوع وشیرین مانند گلهای رنگارنگی اند که به زیبایی هرگلستان می افزایند- مانند کشورعزیزخودمان افغانستان .

کشوربنگلدیش برای اولین بار درسال 1999 به سازمان بین المللی یونسکو پیشنهاد نمودتا بخاطر ارج گذاری به زبانهای ملی درجهان ،یک روز را نامگذاری نماید که موسسه یونسکو این پیشنهاد را در سی وهشتمین نشست عمومی خویش درسال 2000 به تصویب رسانید واز همان آوان تاکنون تاریخ 21 فبروری درجنتری کشورهای جهان بنام ” روزبین المللی حمایت از زبان مادری” ثبت شده وهمه ساله در کشورهای مختلف جهان از آن تجلیل بعمل میاید. رئیس عمومی سازمان یونسکو در همین روز چنین گفت : ” زبان‌ها روح بشريت هستند. زبان‌ها ميراث معنوی بشريت هستند، زاده می‌شوند، تكامل مى‌يابند و در برخى موارد محكوم به نابودی می‌شوند. اگر تلاش خود را براى نجات زبان‌ها آغاز كنيم، به سود ماست. بايد تمامی سعی خود را برای مراقبت از زبان‌ها بكار گيريم و اين در سايه سيستم آموزشى چند زبانه محقق خواهد شد. كارشناسان برخوردار بودن از حق تكلم يا آموزش به زبان مادرى را موجب شكوفايی فرهنگ صلح و مسالمت می‌دانند.”  

انسان‌ها با صحبت كردن همديگر را می‌فهمند. روند تكامل انسان در جامعه با زبان به نسل‌های بعد منتقل می‌شود. اگر زبان از جامعه انسانى گرفته شود، چرخه اجتماعی باز می‌ايستد. از زبان گاهی بعنوان سرمايه فرهنگی ياد می‌شود. وقتی از حفظ ، توسعه و تقويت فرهنگ يك جامعه سخن به ميان می‌آيد، اين زبان است كه گذشته و حال آن جامعه را بهم پيوند می‌دهد. برخوردار نبودن از حق گويش به زبان هر قوم يا فرهنگ، خطر گسست مناسبات انسانی و طبيعی ميان افراد را در بر دارد. مدافعان تعدد زبان‌ها می‌گويند فرهنگ صلح هنگامی شكوفا خواهد شد كه مردم از حق طبيعى استفاده از زبان مادرى برخوردارباشند.

زبان يكی از اجزاى بسيار مهم و حياتی زندگى، تفكرات و رفتارهاى ماست. كمتر كسی است كه بگويد در زندگی روزمره از صحبت كردن به زبان مادرى خود لذت نمی‌برد. هر يك از ما هر چقدر هم به زبان ديگری غير از زبان مادری خود مسلط باشيم، زبان مهم و حياتی براى بيان احساسات يا درک مان، همان زبانى است كه ما براى اولين بار به وسيله آن سخن گفته و ارتباط برقراركرده‌ايم. در جهان امروز مردم به بیشتر از دوهزار زبان مختلف باهم صحبت میکنند .

با این گفته هاییکه درمورد زبان و آنهم زبان مادری بیان داشتم ، چنین نتیجه گرفته میتواتیم که هرزبان دارای خصوصیات و ویژه گی های بخصوص خود بوده ، رشد ادبیات ، فرهنگ ، تعداد شعرا ، نویسنده گان ومحققین در هر زبان مختلف میباشد. اما وجود تفاوت ها در زبانها به هیچ وجه این بدان معنی نیست که مردمان دارای زبان دیگر، با طرح نادرست گویا اکثریت – برگوینده گان زبانهای دیگر فشار آورند تا فرهنگ و زبان آنها را جبرآ قبول کنند، یا اهمیت و ویژه گی های زبان دیگر را نادیده گرفته ودر بعضی حالات احساساتی وغیرعقلانی، زبان مادری سایرهموطنان خودرا ” خارجی ” بخوانند. چیزیکه متآسفانه در این اواخر ازجانب بعضی از متعصبین کوردل و تنگ نظران قومی وزبانی دراین شرایط حاد در داخل کشور ما دامن زده شد که باعث نگرانی عمیق مردم ما ازاین ناحیه گردیده است. درخطاب به این گروهای متعصب، بلندپرواز وخودبزرگ بین (صرف نظراز وابستگی های قومی، سمتی و زبانی) باید بگوییم که مردم ما دگر به این چال ونیرنگهای قومی وزبانی تان فریب نخورده و در تلاش اند تا همان مناسبات حسن همزیستی واحترام متقابل نسبت به یکدیگر را مانند همیشه حفظ نموده و در راه تعالی وترقی مشترکآ گام بردارند. این گروه های مزدور و خودبزرگ بین ( ولو ازهرقوم وملیتی که باشند ) که اکثرآ دستاتیر واوامرباداران خارجی شانرا در عمل پیاده نموده و سیاست محکوم به زوال ” تفرقه بیانداز و حکومت کن ” را ادامه داده و ازاین طریق امرار حیات مینمایند، باید بدانند که دیگرآن زمانه ها گذشته است. درشرایط بغرنج سیاسی – نظامی کنونی کشور، مردم ما بیشتر از همه چیزدیگر به وفاق ملی، همدگرپذیری، احترام متقابل به یکدیگر، وحدت ملی و زیستن درکنارهمدیگرضرورت دارند که اینکار جز از طریق احترام گذاشتن به زبان، کلتور،فرهنگ و عنعناات پسندیده یکدیگرهرگز میسر نخواهد بود. ادامه چنین وضعیت ناهنجار و دامن زدن به مسایل قومی، زبانی، سمتی وملیتی جز دستوردشمن خون اشام و ادامه جنگ وخونریزی بیشتر میان مردمان شریف وباعزت کشورما، هیچ پیامد دیگری ندارد. هرنوع تعصب وتبعیض قومی، زبانی ، نژادی وسمتی نزد ما مردود بوده و مرتکبین این عمل ناشایسته را هرگز ازخود نمیدانیم. لطفآ بخود بیایید وزبان، فرهنگ ، کلتور وعنعنات پسندیده همدیگر را حرمت بگذارید. افغانستان – خانه مشترک همه ما و هر زبان آن – زبان یکی از برادران و خواهران عزیزهموطن ماست که برای همه ما قابل حرمت است. توبه هرزبانی که تکلم میکنی وباآن راحت هستی، برای من قابل حرمت است وبدان که من هم مانند تو زبان مادری ام را دوست دارم !

باحرمت بی پایان به همه

Text Widget

Aliquam ut tellus ligula. Nam blandit massa nec neque rutrum a euismod t ellus ultricies! Phasellus nulla tellus, fringilla quis tristique ornare, condi mentum non erat. Aliquam congue or nare varius, tristique ornare, condi mentum non erat. Aliquam congue or nare varius, tristique ornare, condi mentum non erat. Aliquam congue or nare varius.